آسمان داناتر از راههاى زمين هستم " ، اين علم و دانايى اختصاص به امور آينده دارد به‌ويژه به امورى چون ؛ رخدادهاى جنگى و روى كار آمدن دولت‌ها مربوط مىگردد . آينده‌نگرىها و اخبار پىدرپى آن حضرت از وقايع و حوادث آينده ، اين نظريه را تأييد مىكند چرا كه چنين خبرهايى را امام على ( ع ) نه يك بار و نه صد بار بلكه خيلى بيشتر ، بيان كرده‌اند ؛ بطورى كه جاى هيچ شك و شبهه‌اى باقى نخواهد ماند كه اين اخبار از روى علم و آگاهى بوده‌اند نه برحسب اتفاق . و ما موارد زيادى را در جاهاى ديگر از اين كتاب يادآور شده‌ايم . « 1 » گروهى نيز به صورت ديگرى اين كلام امام را تأويل كرده‌اند و گفته‌اند منظور امام اين است كه من به احكام شرعى و فتواهاى فقهى داناتر از امور دنيوى هستم كه تعبير آن حضرت از راههاى آسمان ، احكام الهى و از راههاى زمين ، امور دنيايى است . امّا قول اوّل ، درست‌تر به نظر مىرسد . » « 2 » امام على ( ع ) ، عبارت « سَلُونِى قَبْلَ أَنْ تَفْقِدُونِى » را در بين خطبه‌اى ديگر كه از عظمت ، شجاعت و جرأت خود و آگاهى از وقايع و حوادث آينده ، سخن به ميان مىآورد ، بيان مىنمايد و ما بخشى از اين خطبه را در بحث « آينده‌نگرىهاى امام از آينده » دنبال خواهيم كرد . حضرت على ( ع ) در موارد فراوان از علم و حكمت و دانش و آگاهى بىحدّ و حصر خويش ، سخن گفته است ، گاهى خويشتن را در سيماى عالِمى وارسته و حكيمى فرزانه معرفى مىكند كه احدى ياراى رسيدن به قلهء علم و ذروه حكمتش را نشايد و گاهى خويشتن را در چهرهء طبيب معالجى كه درپى بيماران از براى معالجه و بهبودىِ درد آنان هميشه در حال جستجو و گردش است مىنماياند و گاهى خود را در جمع اهل بيت رسول خدا ( ص ) معرفى مىكند و به علوم و كمالات و فضايلى كه از دامان نبوت برچيده است و از آن طريق به عالم معنا اتصال يافته است ، اقرار مىكند . او در يكى از سخنان

--> ( 1 ) . رك : شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابىالحديد ، ج 2 ، ص 175 به بعد ( جزء 7 ، شرح خطبه 192 ) . ( 2 ) . همان منبع ، ج 3 ، ص 217 ( شرح خطبه 235 ) .